Ieder jaar, op 10 september, krijg ik een kaartje van een vriendin. “Ik denk aan je. Het is weer die dag van het jaar hè”, schrijft ze deze keer. Een klein gebaar, maar zo’n grote impact. De juiste woorden vinden voor iemand die rouwt; dat valt namelijk niet mee. Mijn vader overleed 19 jaar geleden op 10 september. In de jaren erna hebben mensen om me heen daar op heel veel verschillende manieren op gereageerd. Er voorzichtig naar vragen, niets vragen, ontwijkend reageren, meelevend reageren. Hoe kan het toch dat we zoveel moeite hebben met het vinden van woorden als het over de dood gaat?
In het boek Hoe de dood ons drijft onderzoeken de psychologen Sheldon Solomon, Jeff Greenberg en Tom Pyszcynski hoe de angst voor de dood onbewust ons hele leven bepaalt. Ze schrijven daarin: “De dood kan zich op ieder moment aandienen en dat kunnen we niet voorspellen of voorkomen. En dat is bijzonder onwelkom nieuws. Zelfs als we het geluk hebben dat we ontsnappen aan aanvallen van giftige insecten of bijtende beesten, mensen, kogels, vliegtuigongelukken, auto-ongelukken, kanker of aardbevingen, weten we heel goed dat er een keer een einde aan komt. Dat besef van de dood is het nadeel van het menselijk intellect. Als je er even bij stilstaat, zie je dat het besef van de dood ons voor een akelig probleem stelt en eigenlijk aanvoelt als een soort kosmische griep.”
Dat komt omdat we zelfbewuste wezens zijn: “Enerzijds delen we met alle levende wezens het intense verlangen om te overleven, anderzijds zijn we slim genoeg om te erkennen dat ons sterven uiteindelijk onvermijdelijk zal zijn. We betalen een hoge prijs voor dit zelfbewustzijn. Angst is een natuurlijke overlevingsreactie op levensbedreigende situatie.” Maar om niet voortdurend met die angst te hoeven leven, schuiven we bewust en onbewust de dood ver van ons af. En het liefst houden we die daar. Lees het hele verhaal op Rouwinformatie.nl.
Schrijfbureau Vos 